Showing posts with label Health. Show all posts
Showing posts with label Health. Show all posts

Wednesday, February 1, 2017

पायोनियर परिवार

पूर्वप्रधानन्यायाधीश कल्याण श्रेष्ठ, इन्जिनियर राममनोहर श्रेष्ठ र डा पुकारचन्द्र श्रेष्ठ

तीन फरक विधामा एकाघरका दाजुभाइको उम्दा उपस्थिति

ललितपुर, कुपन्डोल हाइटको भित्री गल्लीबाट उकालोतिर अघि बढ्न खोज्दा ठोक्किन आइपुग्छ, पुरानोजस्तो लाग्ने एउटा फलामे द्वार । त्यहीँभित्र छन्, करिब डेढ रोपनीमा फैलिएको जग्गामा तीनवटा घर, रूखबिरुवा, गमला र लहराहरू, जुन यस क्षेत्रका अरू आवासीय घरआँगनभन्दा खासै भिन्न छैनन् । बाहिरबाट सामान्यजनकै जस्तो देखिए पनि यस परिसरभित्रको उपस्थिति भने भव्य छ, जहाँ देश–विदेशमा ख्याति कमाएका तीन उम्दा प्रतिभाको बास छ । र, तीनै भिन्न विधाका प्रतिभा एउटै बा–आमाका सन्तान हुन् ।

न्याय सेवामा सक्रिय जीवन बिताएका कुलबहादुर श्रेष्ठ, ८५, को बिडो मात्रै थामेनन्, माइला छोरा कल्याण श्रेष्ठ, ६३, ले । ०७२ को समापनसँगै ४० वर्ष ९ महिनाको जागिर–वृत्तिलाई बिसाउँदै गर्दा औसत जागिरे मात्र भएर पनि निस्कँदै छैनन् उनी । इतिहासको आँखीझ् यालमा औसत न्यायकर्मीको कदभन्दा निकै अग्ला देखिनेछन् । प्रधानन्यायाधीशका रूपमा उनको नौ महिने कार्यकाल मात्रै होइन, पछिल्लो एक दशकमा सर्वोच्च अदालतको इजलासमा बसेर नेपालको विधिशास्त्र, न्याय प्रणाली र सुशासनमा पुर्‍याएको योगदानका कारण पनि उनले बेग्लै चिनारी बनाएका छन् ।

Tuesday, June 28, 2016

‘बजारलाई मात्रै छाड्दा हाम्रो स्वास्थ्य रक्षा हुँदैन’




पाटन स्वास्थ्य विज्ञान प्रतिष्ठानका पूर्वउपकुलपति तथा हालै सरकारद्वारा गठित चिकित्सा शिक्षा आयोगका सदस्य डा अर्जुन कार्की जति दक्ष चिकित्सक मानिन्छन्, उत्तिकै कुशल व्यवस्थापक पनि डा कार्कीसँग स्वास्थ्य सेवा तथा शिक्षा प्रणालीमा केन्द्रित रहेर रामबहादुर रावलले गरेको संवाद :

हाम्रो स्वास्थ्य सेवा प्रणालीमा सन्तोष गर्ने ठाउँ ?
हामीले जहाँबाट सुरु गरेका थियौँ, त्यसभन्दा प्रगति गरेका छौँ यो सकारात्मक पाटो हो तर, विज्ञान, प्रविधि व्यवस्थापनको समग्र सूचकांकमा हाम्रो मुलुक बाँकी विश्वबीच ठूलो खाडल अझ ठूलो खाडल काठमाडौँ बाँकी नेपालको बीचमा

प्रगतिचाहिँ केलाई मान्ने ?
५० वर्षअगाडिको स्थितिभन्दा अहिले उल्लेख्य प्रगति भएको अहिले हामीसँग स्पष्ट स्वास्थ्य नीति हरेक गाविसमा स्वास्थ्य चौकी, उपचौकी छन् तिनले काम के कति गरेका छन् भन्ने छुट्टै कुरा हो आजभन्दा ३८ वर्षअघि हामीकहाँ डाक्टर उत्पादन नै हुँदैनथे अहिले मुलुकभित्रै प्रतिवर्ष दुई हजार चिकित्सक उत्पादन गर्ने क्षमता बनेको अब विश्व काठमाडौँबीचको खाडल अनि काठमाडौँ बाँकी नेपालबीचको खाडल पुर्नुपर्ने बेला आएको

सम्भव हुने सेवामा पनि प्रवाहको प्रणाली झनै निम्छरो नि ?
यसको एउटा मात्रै कारण छैन प्रणाली केन्द्रीकृत केन्द्रको दृष्टिमा जेजे पर्यो, केन्द्र हाँकेर बसेका मान्छेको नजरमा जोजो परे, तिनले प्राथमिकता पाउँछन् आयो गयो माया मोह, नत्र को हो को होभन्ने उखानै टाढा, दुर्गममा रहने मान्छे आँखामा पर्दैनन् कर्मचारीले हाकिमको, हाकिमले अझ माथिको हाकिमको चाकडी मात्र गर्छ हाम्रो समय त्यसैमा जान्छ मुखले सबै ठीक , राम्रो भइरहेको भन्छ तलको कुरा ओझेल पर्छ तेस्रो कुरा, राज्यको दायित्व हो भन्ने कुरा सिद्धान्तत: सरकारले स्वीकारे पनि व्यवहारमा त्यही अनुरूपको स्रोतसाधनको परिचालन भएको छैन

यस्तै प्रणालीगत समस्या देखाएर कहिलेसम्म बस्ने ?
यो यथार्थ हो हाम्रो केन्द्रीय अस्पतालमध्ये पाटन अस्पताललाई नै हेरौँ वर्षमा झन्डै तीनचार लाख जनताको सेवा गर्छ तर सञ्चालन खर्च सरकारले बेहोर्दैन कमाऊ खाऊ भन्दिन्छ त्यस्तो नीति भएपछि एउटा सार्वजनिक संस्थाले कसरी कमाएर चल्छ ? फेरि पैसा तिर्ने सामथ्र्य नभएका कारण कसैलाई फर्काउनु नपरोस् भन्ने संस्थागत मान्यता प्रशस्त गरिब भएको देशमा यस्ता अस्पताल कसरी चल्छन् ? त्यसैले प्राथमिकीकरण गरेर स्वास्थ्य शिक्षाजस्ता आधारभूत कुरामा राज्य उदार देखिनुपर्छ

Friday, January 15, 2016

नोटबुक


छेउमा शव लडिरहेको छ । गलफत्ती गर्ने परिस्थिति रहेन । अस्पतालको दबाबसामु हाम्रो केही लागेन । 

अस्पतालको ‘ब्ल्याकमेल’


यस वर्ष लगालग दुई जना आफन्तलाई अस्पतालबाट घर फर्काउन सकिएन । काठमाडौँका धेरै अस्पताल र क्लिनिक चहारियो । धेरै डाक्टरहरूको साक्षात्कार गरियो । निर्दयी मृत्युलाई पराजित गर्न सकिएन । तर, अस्पताल र स्वास्थ्यकर्मीहरूका केही व्यवहार भने चर्चायोग्य लाग्यो ।

पछिल्लोपल्ट हाम्रो एउटा बिरामीको ज्यान गयो, जावलाखेल, ललितपुरको नेसनल क्यान्सर अस्पतालमा । बिरामीको मृत्युपछि अस्पतालको व्यवहार भने अनौठो लाग्यो ।

अस्पताल प्रशासनले जिम्मेवार व्यक्तिलाई बिरामीको प्रकृति, उपचारका प्रयास, त्यस क्रममा भएका खर्चको हिसाब बुझाउन आवश्यक ठानेन । बरू, एकैपटक केही कागजातमा कुरुवालाई सही गर्न दबाब दियो । खाली कागज देखेपछि हामी अलमलियौँ । प्रश्न गर्‍यौँ, ‘किन खाली कागजमा सही गर्नुपर्ने ?’ अस्पताल कर्मचारीको जवाफ थियो, ‘हामीले भनेपछि गर्नूस् न !’ हामीले अडान लियौँ, खाली कागजमा सही गर्दैनौँ । एकछिनको नोकझोँकपछि विषय सेलायो ।